Bouwregelgeving en brandveiligheid: wat gebouweigenaren moeten weten

Sinds 1 januari 2024 is de Omgevingswet van kracht en zijn de technische bouwvoorschriften die voorheen in het Bouwbesluit 2012 stonden, overgegaan naar het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Voor gebouweigenaren en beheerders verandert de inhoud van de eisen doorgaans niet fundamenteel, maar wel de plek waar u ze terugvindt en de manier waarop vergunningsprocedures verlopen.

In dit artikel leest u wat er bij de overgang naar het Bbl hetzelfde bleef, wat er veranderde, welk eisenniveau geldt voor een bestaand gebouw of een verbouwing, en wat u nu concreet regelt voor uw pand.

Wat blijft hetzelfde

De kern van passieve brandveiligheid blijft ongewijzigd: gebouwen worden opgedeeld in brandcompartimenten en subbrandcompartimenten, vluchtroutes moeten beschermd zijn tegen brand en rook, en de scheidingen ertussen moeten branddoorslag en brandoverslag lang genoeg tegenhouden (de WBDBO, weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag). Los daarvan mag de draagconstructie bij brand niet te snel bezwijken. Dat is een aparte eis, de brandwerendheid met betrekking tot bezwijken, en geen onderdeel van de WBDBO.

Ook de bepalingsmethoden zijn bekend terrein. Het Bbl verwijst voor de WBDBO naar NEN 6068, voor de brandwerendheid van bouwdelen, waaronder de draagconstructie, naar NEN 6069 en voor de weerstand tegen rookdoorgang naar NEN 6075. Een afdichting, deur of wand die vóór 2024 correct is getest en toegepast, wordt door de overgang naar het Bbl dus niet ineens afgekeurd.

Wat er veranderde

• De vindplaats. De eisen staan in het Bbl in plaats van in het Bouwbesluit 2012. Brandveiligheidsadviezen, bestekken en onderhoudscontracten die naar Bouwbesluit-artikelen verwijzen, moeten bij de eerstvolgende wijziging naar het Bbl worden vertaald.
• Brandveilig gebruik. Ook de regels voor het brandveilig gebruik van gebouwen, zoals vrije vluchtroutes en deuren die niet worden vastgezet, staan in het Bbl. De vergunningplicht voor brandveilig gebruik uit de Wabo is vervallen. In plaats daarvan kent het Bbl een melding brandveilig gebruik voor bepaalde gebouwen, bijvoorbeeld als er veel mensen tegelijk aanwezig zijn of als er zorg of kinderopvang plaatsvindt. Of er voor uw gebouw daarnaast gemeentelijke regels gelden, verschilt per gemeente; de vergunningcheck in het Omgevingsloket laat zien wat u moet regelen.
• Kwaliteitsborging. Voor nieuwbouw in gevolgklasse 1, zoals eenvoudige woningen en bedrijfsgebouwen, geldt sinds 2024 de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). Een onafhankelijke kwaliteitsborger controleert dan of het gebouw aan de bouwtechnische regels voldoet, inclusief brandveiligheid. Bij de gereedmelding hoort een dossier dat aantoont dat het gebouw voldoet. Voor verbouw en voor nieuwbouw in zwaardere gevolgklassen geldt de Wkb (nog) niet; daar toetst de gemeente de bouwtechnische regels.
• Aantoonbaarheid. Eigenaar en gebruiker hebben elk verantwoordelijkheden, en het Bbl kent zorgplichten voor de staat van het gebouw en voor brandveilig gebruik. Wie niet kan laten zien dat de brandwerende voorzieningen in orde zijn, staat zwak bij een controle, een schade of een vraag van de verzekeraar.

Bestaande bouw, verbouw en nieuwbouw

Net als het Bouwbesluit kent het Bbl verschillende eisenniveaus. Voor nieuwbouw gelden de zwaarste eisen. Een bestaand gebouw moet ten minste voldoen aan het niveau voor bestaande bouw. Voor de brandscheidingen is dat in het algemeen een WBDBO van ten minste 20 minuten.

Bij een verbouwing geldt voor het gewijzigde deel in de regel het rechtens verkregen niveau: het niveau waarmee het gebouw legaal is gebouwd of verbouwd, met het niveau voor bestaande bouw als ondergrens. Voor sommige onderdelen gelden aanvullende eisen. Een verbouwde scheiding met een WBDBO van minder dan 30 minuten moet bijvoorbeeld daarna ten minste 30 minuten halen. Lees meer in WBDBO uitgelegd. Laat het eisenniveau per verbouwing vooraf toetsen, zodat het ontwerp en de offerte op het juiste niveau zijn gebaseerd.

In de praktijk betekent dit vooral: wat ooit voldeed, moet blijven voldoen. Elke nieuwe doorvoer, elke vervangen deur en elke verplaatste wand in een brandscheiding moet minstens even brandwerend zijn als de scheiding vereist.

Wat dit betekent voor uw brandveiligheidsdossier

Veel compartimenteringstekeningen, brandveiligheidsrapporten en logboeken dateren van vóór 2024. Dat maakt ze niet ongeldig, want de onderliggende eisen zijn grotendeels gelijk gebleven. Maar bij een verbouwing, een vergunningaanvraag of een controle door de gemeente wordt naar het Bbl gekeken. Een dossier dat aansluit bij de huidige situatie van het pand en de huidige regels voorkomt discussie.

Wat gebouweigenaren nu al kunnen doen

• Controleer of uw brandveiligheidsdossier nog aansluit bij de huidige situatie van het pand
• Laat bestaande afdichtingen, deuren en compartimentering periodiek inspecteren
• Vraag bij verbouwingen tijdig advies over de geldende eisen onder het Bbl
• Leg genomen maatregelen vast in een logboek, zodat u dit kunt aantonen richting verzekeraar of bevoegd gezag
• Ga na of voor het gebruik van uw pand een melding of vergunning brandveilig gebruik nodig is

Onze adviseurs volgen de ontwikkelingen rond het Bbl op de voet en vertalen deze naar concrete, praktische maatregelen voor uw pand.

Wat de zorgplicht in de praktijk van u vraagt, leest u in zorgplicht brandveiligheid onder het Bbl.

Veelgestelde vragen